Nieuwjaarsbijeenkomst 2026

Geachte dames en heren,

Goedenavond! Wat fijn dat u met zovelen, met een beetje hulp van de weergoden, naar onze prachtige Sint Catharijnekerk bent gekomen voor onze nieuwjaarsbijeenkomst van 2026. Namens het gemeentebestuur van Voorne aan Zee wil ook ik u heel hartelijk welkom heten vanavond! En dankzij de onvolprezen kosters van de kerk is het ook nog eens letterlijk een heel warm welkom geworden. Veel dank daarvoor. 

Nieuwjaarsbijeenkomsten zijn in mijn ogen een heel waardevolle traditie. Een traditie waar we om te beginnen even kort terugblikken. Wat heeft het voorgaande jaar ons gebracht? De film van zojuist heeft daar een uitstekende illustratie van gegeven. We stonden stil bij 80 jaar vrijheid en 80 jaar bevrijding, met geweldige bevrijdingsfestivals en ingetogen herdenkingen. We eerden onze veteranen en genoten onder de zalige zomerzon van een schier eindeloze reeks evenementen. In Voorne aan Zee is het nooit de vraag óf er dit weekend iets te doen is, maar uit welke vele toffe evenementen je nu weer moet kiezen. We ontvingen daarnaast de commissaris van de Koning voor zijn eerste officiële bezoek aan onze gemeente, vierden het begin van onze vrijheid op 1 april en lieten buiten de gemeentegrenzen steeds meer zien wat we in huis hebben. 

Er is, met andere woorden, heel veel om trots op te zijn in Voorne aan Zee. 2025 was echter ook een jaar met schaduwkanten.  We moesten afscheid nemen van vele dierbaren, soms op een heel verdrietige en heftige manier, en we kregen helaas voor het eerst ook te maken met aanslagen met explosieven. Zo werden we geconfronteerd met de betrekkelijkheid van onze eigen veiligheid. In Voorne aan Zee, maar ook in de wereld om ons heen. Ik ben hier in mijn nieuwjaarstoespraak vorig jaar uitgebreid op ingegaan. Met de veerkracht, gemeenschapszin en nuchtere levenshouding die ons eiland zo kenmerken, ben ik ervan overtuigd dat wij hier het hoofd koel houden als het spannend wordt. Keep calm and carry on. Ook dat is Voorne aan Zee.

Het mooiste van de nieuwjaarstraditie vind ik evenwel de mogelijkheid om samen stil te staan bij het jaar dat voor ons ligt. Natuurlijk, elke dag is geschikt om dingen anders te doen, maar in de praktijk blijkt de jaarwisseling voor veel mensen een uitstekende stok achter de deur. Ik ga het vandaag voor de verandering niet hebben over weerbaarheid en de dreiging in de wereld om ons heen. Als het Sinterklaasjournaal het al over noodpakketten heeft gehad, heb ik daar niets aan toe te voegen. 

Dichter bij huis kijk ik uit naar de eerste reguliere gemeenteraadsverkiezingen in Voorne aan Zee op 18 maart. Onze lokale democratie is springlevend. Maar hoe mooi dit onderwerp ook is, onze lokale politici gaan u hier de komende maanden ongetwijfeld meer dan genoeg in onderdompelen, dus ook daar ga ik, behoudens natuurlijk een klemmende oproep vooral te gaan stemmen, inhoudelijk niet verder op in.

Maar ik wil er wel dit over zeggen: koester al die lijsttrekkers en aspirant raadsleden. Zij gaan zich de komende jaren vaak letterlijk dag en nacht inzetten voor u: onze inwoners, onze ondernemers,  onze verenigingen. Eens of oneens met hun standpunten, zij verdienen ons grote respect en waardering. En daarmee kom wel ik op een interessante ontwikkeling. Want we lijken juist steeds minder goed in staat om te gaan met mensen met een andere mening. En dat is zorgwekkend.

Want het welbevinden van onze democratische rechtsstaat is in mijn optiek niet alleen afhankelijk van goed georganiseerde, vrije verkiezingen en van feilloos functionerende instituties. Een democratie die floreert, is misschien wel het meest gebaat bij een open, levendig debat. Bij politici én inwoners die hartgrondig en hartstochtelijk met elkaar van mening kunnen verschillen. Die volslagen andere standpunten hebben. En tegelijkertijd nieuwsgierig zijn naar de ander en de achtergrond van die in hun ogen soms onbegrijpelijke standpunten. Een democratie waar mensen in staat zijn dat soort voor sommigen controversiële opvattingen los te zien van de persoon zelf. De biograaf van de 18e eeuwse Franse verlichtingsfilosoof Voltaire, Evelyn Beatrice Hall, wist zijn visie over dit onderwerp heel treffend te verwoorden: “Ik verafschuw uw mening, maar zal uw recht op deze mening met mijn leven verdedigen.” Gunnen we elkaar met andere woorden nog wel het recht op een andere mening en, misschien nog wel belangrijker, willen we nog wel een biertje drinken met iemand die heel anders denkt?

Dat vinden we steeds moeilijker. Vanaf het begin van de 20e eeuw is Nederland in toenemende mate verzuild geraakt. De kerk, de vakbond, de politieke partij, de omroep of de krant bepaalden in hoge mate wat je moest vinden, op wie je moest stemmen en wie geschikt huwelijksmateriaal was. Met een decennialange inspanning is de samenleving erin geslaagd zich van deze zuilen los te maken. Eindelijk konden we als individu zelf onze eigen keuzes maken in het leven. Maar dat blijkt in de praktijk lastig. Kennelijk hebben we als mens behoefte aan anderen die ons bij de hand nemen om onze mening en standpunten vorm te geven. Want in plaats van zuilen die ons leven bepalen, zoeken we nu onze toevlucht tot bubbels. Bubbels in de fysieke en in de digitale samenleving, waar we ons omringen met mensen met dezelfde mening. Heel veilig worden we hier bevestigd in ons eigen oordeel en ons eigen gelijk. In plaats van de dominee of de pastoor, zijn het nu een influencer, een columnist of een ongrijpbaar algoritme die ons wereldbeeld dicteren. En de mening buiten onze bubbel? Die is fout. Deze bubbels dames en heren, zijn de nieuwe zuilen geworden.

Begrijp me niet verkeerd hoor: de brede beschikbaarheid van informatie is een groot goed en biedt bijna onbegrensde mogelijkheden. Maar een samenleving rijkelijk gevuld met bubbels vol met mensen die niet alleen geen interesse meer hebben in elkaar, maar elkaar soms zelfs verafschuwen omdat zij een andere mening hebben, wordt er niet gezelliger op. En ook niet democratischer. En dus moeten we aan de bak. Weer nieuwsgierig worden naar mensen met een andere mening. En buiten het comfort van onze eigen bubbels op zoek gaan naar mensen die heel anders denken. En vooral: open blijven staan voor het uitgangspunt dat dit toch heel leuke mensen kunnen zijn!

En het kan. In de Verenigde Staten, waar de scheidslijn tussen de democratische en republikeinse bubbels steeds meer als een onzichtbaar ijzeren gordijn door de samenleving begint te lopen, zijn democratische en republikeinse politici op Instagram de serie “Disagree better” begonnen. Op een vaak luchtige manier en met de nodige humor benoemen deze politici waar ze, soms flink, van mening verschillen. Maar ze laten ook zien dat ze het goed met elkaar kunnen vinden. Ik vind dit om twee redenen een heel mooi initiatief. In de eerste plaats omdat deze politici in een tijd van enorme polarisatie heel dapper duidelijk maken: het kan ook anders. En daarnaast omdat ze uitstralen dat ze elkaar, ondanks hun volstrekt andere wereldbeelden, toch persoonlijk weten te waarderen. En wij kunnen dat ook. Sterker nog: heel vaak staan we al aan dezelfde kant. Je kunt op een andere politieke partij stemmen, maar samen juichen voor Feyenoord. En je kunt heel anders aankijken tegen het nut van vaccinaties, maar tegelijkertijd wel dezelfde nummers de Top2000 in stemmen. 

Dus laten we in 2026 stoppen elkaar wappie, deugneus, heks, complotdenker of gekkie te noemen. Laten we in plaats daarvan samen eten, drinken, genieten van muziek en onze favoriete sporters naar Olympisch goud schreeuwen. We hoeven het niet eens te worden, maar iets meer open staan voor elkaar, maakt ons leven en ons land een stuk leuker.

Ik wens u allen een gezond en gelukkig 2026, een jaar waarin we de bubbels vooral niet in de samenleving hebben, maar wel in ons glas!

Dank u wel.