Veteranendag 2026

Goedemorgen. Ik realiseer me dat mijn entree vandaag ietwat ongebruikelijk is. En dat ik een voor mijn doen ongebruikelijke outfit draag. Dat heeft een heel bewuste reden,  maar ik beloof u: ik kom daar straks op terug. Maar voor nu wil ik u van harte welkom heten in Brielle op de Veteranendag van de gemeente Voorne aan Zee. En een bijzonder welkom wil ik graag uitspreken richting Generaal Buiten Dienst Van Uhm, onze voormalig Commandant der Strijdkrachten. Het is een grote eer u hier vandaag te mogen ontvangen.

Vorig jaar heb ik op Veteranendag uitgebreid stilgestaan bij onze vrijheid. En dan in het bijzonder de bijzondere betekenis die vrijheid heeft voor onze gemeente. Als erfopvolgers van de eerstelingen der vrijheid heeft de geschiedenis een bijzondere verantwoordelijkheid op onze schouders gelegd. En die verantwoordelijkheid voelen we vandaag de dag nog altijd heel stevig en die verantwoordelijkheid nemen we dan ook.

Dat bleek het afgelopen jaar onder andere in januari. De president van een van onze belangrijkste NAVO-bondgenoten, de Verenigde Staten van Amerika, het land dat een hoofdrol speelde bij de bevrijding van Europa, had zich uiterst laatdunkend uitgelaten over de prestaties van niet-Amerikaanse militairen in Afghanistan. Eén van onze eigen inwoners was hier dusdanig beledigd over, dat zij het initiatief nam voor een statement en wat volgde was een ingetogen, maar zeer uitgesproken bijeenkomst waarin we, inwoners, veteranen en gemeente zij aan zij onze dankbaarheid aan onze veteranen konden uitspreken. Het voelde goed dat collectief te doen. Maar die president hield niet op. Scenario’s die heel lang alleen maar mogelijk zouden zijn in ogenschijnlijk nogal far-fetched Netflix-series, zoals de Verenigde Staten die serieus overwegen Groenland te annexeren of een buitenlands staatshoofd ontvoeren, hoe crimineel ook, werden afgelopen jaar een nieuwe werkelijkheid. Trump en zijn regering stralen in alles uit: diplomatie is verleden tijd, voortaan geldt niet meer de orde van het recht, maar het recht van de sterkste.

En ik kan niet genoeg benadrukken hoe onheilspellend die houding is. Als één van de grootste, en tot recent meest toonaangevende, democratieën in de wereld diplomatie over boord zet en voortaan haar economische en militaire overwicht gebruikt om zaken voor elkaar te krijgen, no matter what, is dat het laatste zetje om onze toch wankele wereldorde in verdere chaos te storten. En die wereld is al chaotisch genoeg. De straat van Hormuz gaat langzaam weer open na een volstrekt onvoorspelbare oorlog. Met het regime in Iran nog gewoon in het zadel. China en de Verenigde Staten worden steeds meer concurrenten als het gaat om wereldleiderschap. Nu durft Xi Jinping Taiwan nog niet aan te vallen, maar het is nauwelijks nog de vraag óf dat gaat gebeuren. Rusland heeft het momenteel heel moeilijk aan het Oekraïense front, maar dat zegt allerminst dat er geen plannen zijn richting de Baltische Staten. En dan zijn er nog de opkomende machten, zoals India, Turkije en Indonesië. En die claimen, wat mij betreft niet per se onterecht, een plek aan tafel. En dat alles in een wereld waarin drones van € 12.000 tanks van € 30 miljoen uitschakelen. Deze week hoorde ik Jaap de Hoop Scheffer, oud-minister van Buitenlandse Zaken én oud-Secretaris Generaal van de NAVO, zeggen: de oude wereldorde brokkelt af, maar we weten nog niet hoe de nieuwe wereldorde eruit gaat zien. Een heel onzeker perspectief.

En tot dat wankele en onzekere krachtenveld moet ons eigen land zich verhouden. En gelukkig gebeurt dat ook. Vorig jaar merkte ik al op dat de onrust in de wereld om ons heen een herwaardering van onze vrijheid tot gevolg heeft. Maar om weerbaar te zijn als land en als samenleving, is meer nodig. We moeten weer gaan putten uit de inspiratie die mensen die voor die vrijheid gestreden hebben ons bieden. En als er één groep mensen is die ons land en onze vrijheid heeft gediend, dan bent u dat, onze veteranen! En we hebben die inspiratie nodig. Nodig om nieuwe mensen te laten zien hoe waardevol het is je land te dienen. Want hoe goed het ook is dat de regering 25 miljard extra investeert in defensie, we hebben ook mannen en vrouwen nodig voor onze krijgsmacht. Full-time professionals, maar ook mensen die als reservist klaar staan. Een president van de Verenigde Staten sprak ooit de volgende wijze woorden: "It is the firm duty of each of our free citizens and of every free citizen everywhere to place the cause of his country before the comfort, the convenience of himself." Deze uitspraak is gedaan door Dwight D. Eisenhower, de 34e president van de Verenigde Staten. In een tijd waarin waardigheid nog een standaard karaktereigenschap was die presidenten van de VS toekwam. Maar Eisenhower was niet alleen president, hij was ook veteraan. In de Tweede Wereldoorlog was hij de opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Europa. Hij wist dus waar hij het over had. En precies die combinatie van ervaring en leiderschap hebben we nodig. Om te laten zien hoe waardevol en belangrijk dienstbaarheid is.

Dus laten we na de herwaardering van onze vrijheid, nu de volgende stap zetten. De herwaardering van de eer je land te mogen dienen. Een grote eer en een grote verantwoordelijkheid. Maar een verantwoordelijkheid die op ons allemaal rust. En een verantwoordelijkheid die jullie, onze veteranen, genomen hebben. Jullie gaan ons voor en zijn daarmee een voorbeeld en inspiratiebron. 

Dames en heren, u heeft mij hier vanmorgen als burgemeester in een uniform binnen zien komen. En daar ben ik normaal gesproken, zelfs in Brielle, waar re-enactment bijna een way of life is, erg terughoudend in. Ik wil mijzelf immers geen prestaties of verdiensten aanmeten die niet de mijne zijn. Ik ben geen militair, ik ben geen veteraan, ik ben geen reservist. Ik ben slechts burgemeester. Door vandaag deze outfit te dragen en met de film die we hebben opgenomen, wilde ik een statement maken. Een statement van trots en een statement van dankbaarheid. Trots op en dankbaar voor onze veteranen. Die onze vrijheid hebben gedragen. En die ons inspireren opnieuw op te staan voor ons land. En trots op de mannen en vrouwen die hun voetsporen volgen en ook besluiten op hun manier ons land te gaan dienen: onze beroepsmilitairen en reservisten. Het is een eer dat u hier bent.

Thank you for your service.

Dank u wel.